امضای زها حدید بر ساحل خزر
زَها محمد حَدید، در ۳۱ اکتبر ۱۹۵۰در شهر بغداد چشم به جهان گشود. پدرش، محمد الحاج حسین حدید، روشنفکر و کارخانه دار ثروتمندی از اهالی موصل عراق بود. مادرش وجیهه صابونچی نقاشی از شهر موصل بود که الهام بخش زها برای فعالیت در معماری بود.او تحصیلات ابتدایی خود را در سویس و انگلیس به پایان رساند و سپس برای تحصیل در رشته ریاضی وارد دانشگاه آمریکایی بیروت شد. او در سال 1972 و پس از فارغ التحصیلی از این دانشگاه، برای تحصیل در رشته معماری وارد مدرسه معماری انجمن معماری انگلیس شد.
زها حدید پس از فارغ التحصیلی در رشته معماری، در مدرسه عالی معماری هاروارد به تدریس این رشته پرداخت. شهرت او با نمایش اثری در نمایشگاه آثار هنری ساختارشکن جهانی شد و زها پس از اخذ مدرک دکترا و طراحی چند ساختمان منحصربفرد به نامی آشنا در میان جامعه معماران جهان تبدی شد. زها در سال 2004 اولین زن و تنها مسلمانی بود که جایزه معماری پریتزکر را دریافت نمود. او در طول دوران فعالیت حرفهای خویش حدود ۹۵۰ پروژه را در ۴۴ کشور به اجرا درآورد. مجله فوربز در سال ۲۰۰۸ او را به عنوان شصت و نهمین زن قدرتمند جهان لقب داد. این اسطوره معماری در 11 فروردین ماه امسال (31 مارس 2016) در بیمارستانی در میامی آمریکا بدلیل ابتلا به برونشیت بستری شد و در آن بیمارستان بدلیل ایست قبلی از دنیا رفت.
زاها حـدیـد آثار خود را در قالب سبک دکانستـراکشن پدید می آورد. اغلب آثار وی منعکس کننده ادغام ساختمان سازی، زمین شناسی و مناظـر اطراف است. آثار و طراحی های وی با حرکت و جریان داشتن، ضمن پیروی از هندسه نااقلیدسی، نظم جدیدی را در فضا ایجاد میکنند. معماری زها حدید را میتوان تلاش برای ایجاد پلی میان مدرنیسم متقدم و عصر دیجیتال دانست.اما مهمترین ویژگی آثار زها حدید معاصر بودن و نوآوری است و هرگز اثری عادی و قابل پیش بینی خلق نمی کرد. ساختمانهایی مانند موزه حمل و نقل گلاسکو، مرکز فرهنگی حیدر علیف باکو، هتل فرشته تهران، ساختمان موسسه سیاست ملی و امور بین الملل ایسام فارِس از آثار او هستند.
ساختمان فرهنگی حیدرعلیف در شهر باکو که به عقیده اکثر کارشناسان برترین شاهکار زها حدید و در واقع امضای او بر ساحل خزر است، در زمینی به مساحت 16 هکتار ساخته شده است، مساحت فضای این ساختمان52 هزار مترمربع دارد و شامل یک طبقه زیرزمین و 8 طبقه است. برای ساخت این ساختمان که بدون گوشه و فاقد خطوط مستقیم است، از بتن مسلح بصورت پوسته استفاده شده است. برای قالب بندی بتن، 12027 قالب به شکلهای مثلث، مربع، ذوزنقه و متوازی الاضلاع بکار رفته است. همچنین طول آرماتور بکار رفته در این ساختمان 90 کیلومتر بوده است. این ساختمان در سال 2012 به بهره برداری رسید و هم اکنون چندین موزه و مرکز همایش و تالار فرهنگی در آن فعالیت دارند.
